Likopen – cudowny związek chemiczny, czyli jedz pomidory

Likopen należy do karotenoidów. Są one żółtymi, pomarańczowymi lub czerwonymi związkami biorącymi udział w procesie fotosyntezy oraz chroniącymi komórki i tkanki roślinne przed uszkodzeniami świetlnymi, zamieniając nadmiar energii w ciepło.

 
 
Likopen jest czerwonym barwnikiem produkowanym przez rośliny i niektóre mikroorganizmy, nierozpuszczalnym w wodzie, ale w tłuszczach już tak/ Jest głównym karotenoidem występującym w pomidorach, a one są są podstawowym źródłem tego związku. Zawartość likopenu w pomidorach zależy od etapu dojrzewania owoców. Świeże pomidory z polskich upraw zawierają od 1,21-6,43 mg/100 g produktu. Średnia zawartość likopenu w pomidorach o intensywnym czerwonym kolorze (5,6 mg/100 g) jest 2 razy większa niż w jaśniejszych (2,6 mg/100 g), dostępnych w okresie jesienno-wiosennym.
Najwięcej likopenu znajduje się w koncentratach pomidorowych od 38,0-49,3mg/100 g. Keczupy zawierają od 9,9-16,6 mg/100 g, a soki pomidorowe od 5,18-9,74mg/100 g. Chociaż pomidory i przetwory pomidorowe są dominującym źródłem likopenu w diecie, również inne owoce dostarczają likopen, jak arbuz – 3,78 mg, czerwony grejpfrut – 3,35 mg, papaja – 2,99 mg, suszone morele – 0,79 mg/100 g.
Termiczna obróbka produktów zawierających likopen (głównie pomidorów) znacząco zwiększa jego biodostępność. Wysoka temperatura powoduje degradację macierzy komórkowej, co prowadzi do uwolnienia znacznych ilości likopenu do fazy lipidowej pokarmu.  Pojawia się jednak ważne zastrzeżenie dotyczące pasteryzacji:
Przeprowadzone badania wykazały, że najkorzystniejszą obróbką soku pomidorowego była pasteryzacja przeprowadzona w temperaturze 70°C przez 2 do
5 min, gdzie badana zawartość karotenoidów ogółem i likopenu nieznacznie wzrosła. Podwyższenie temperatury procesu i wydłużenie czasu obróbki do 10 min spowodowały częściową degradację tych barwników. Cieplne utrwalanie soku pomidorowego w niższej temperaturze spowodowało degradację witaminy C o ok. 21%
w porównaniu z próbą kontrolną. Natomiast pasteryzacja przeprowadzona w temperaturze 90°C skutkowała obniżeniem zawartości tej witaminy o 31%. Na obrazach mikroskopowych wraz ze wzrostem czasu i temperatury utrwalania coraz
trudniej było dostrzec wyraźne zarysy materiału komórkowego w soku pomidorowym, co sugeruje, że komórki zostały całkowicie uszkodzone.
Wybrane zagadnienia z zakresu przemysłu spożywczego oraz zarządzania i inżynierii produkcji, Magda Marciniewicz,  Agnieszka Starek, Agnieszka Sagan, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, pod redakcją Marka Babicza i Kingi Kropiwiec-Domańskiej, Lublin 2020
Badania na zwierzętach oraz z udziałem pacjentów wskazują jednoznacznie, że likopen dostarczany z dietą może być wykorzystywany w zapobieganiu i leczeniu raka prostaty, raka jajnika, raka piersi, guzów mózgu oraz chorób układu sercowo-naczyniowego ze względu na swoje wielokierunkowe działanie profilaktyczne.
W obszernym badaniu obejmującym około 14 tys. Amerykanów i 3000 Norwegów, naukowcy stwierdzili, że spożywanie pomidorów (a także marchwi i kapusty) częściej niż czternaście razy w miesiącu zmniejsza ryzyko zachorowania na raka płuc w porównaniu z grupą tych, którzy jedli wymienione warzywa raz w miesiącu lub rzadziej.
Prozdrowotne działanie likopenu wiąże się głównie z jego silnymi właściwościami antyutleniającymi – dowodzą badania pod kierunkiem profesora Dariusza Wawrzyniaka z Instytutu Chemii Bioogranicznej PAN. Warzywo zawiera dużo witaminy C, witaminy z grupy B, oraz witaminę E, PP, K. Znajdziemy w nim również mangan, miedź, kobalt.
Sok pomidorowy działa rozkurczowo, chroni śluzówkę żołądka i jelit, pomaga w zwalczaniu kaca (dzięki zawartości potasu) i utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi, reguluję pracę serca.
Wpływa pozytywnie na funkcjonowanie mózgu, nerwów, mięśni. Leczy młodzieńczy trądzik, nawilża, rozjaśnia skórę oraz chroni przed zmarszczkami. Zmniejsza ryzyko prostaty, piersi, jelita grubego i żołądka.
Pomidor nie jest wskazany dla osób chorych na zgagę, reumatoidalne zapalenie stawów oraz dnę moczanową. Warzywa powinny unikać matki karmiące.
Łączenie w jednej sałatce pomidorów i ogórków to niezbyt dobre rozwiązanie, ponieważ zawarty w ogórkach enzym niszczy zawartą w pomidorach witaminę A. Ale jest na to rada: przed połączeniem składników wystarczy każdy z nich wymieszać z odrobiną oliwy z oliwek. Podziała ona ochronnie na witaminę , a dodatkowo zwiększy wchłanialność likopenu z pomidorów.
Pomidory swoja kwaskowatość zawdzięczają zawartości kwasu cytrynowego i jabłkowego. Dzięki obecności likopenu działają działają silnie antyoksydacyjne, wymiatają wolne rodniki. Są zasadotwórcze.
Porada kosmetyczna: sok z jednego pomidora osolić i wymieszać z pół łyżeczką gliceryny. A potem przed każdym praniem, myciem naczyń wmasować ten płyn w skórę dłoni. Jest to świetne antidotum na rożne proszki i detergenty, które niszczą nam skórę rąk.
Wartość energetyczna w 100g:
Pomidory w 100g zawierają 640 ug beta-karotenu, 23 mg witaminy C, 0,06 mg witaminy B, 0,042 witaminy B2, 1,22 mg witaminy E (zależenie od odmiany), 282 mg potasu, 8 mg wapnia, 0,5 mg żelaza, 21 mg fosforu, 8 mg magnezu
28 kcal
116 kJ
Białko – 0,9g
Tłuszcze – 0,5g
Węglowodany – 5g
-Literatura:
– Naturalne leczenie, Aleksander Pawłowski, Dominika Szeląg, ARTI, Warszawa 2016
– Likopen w chemoprofilaktyce chorób nowotworowych oraz sercowo-naczyniowych, badania pod kierunkiem Instytut Chemii Bioorganicznej PAN, Poznań, Nauka 3/2015
– Czy wiesz, co jesz, Irena Gumowska, Świat Książki, Warszawa 1996
– Apteka żywności, Jean Carper, Hannah Publishing Ltd, Londyn 1196
– Wybrane zagadnienia z zakresu przemysłu spożywczego oraz zarządzania i inżynierii produkcji, Magda Marciniewicz,  Agnieszka Starek, Agnieszka Sagan, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, pod redakcją Marka Babicza i Kingi Kropiwiec-Domańskiej, Lublin 2020
Udostępnij →

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *